၁၈- မဂၢပစၥေယာ- Magga Paccayo (Path condition) file (3 of 8) zawgyi

 

၁။ မဂၢင္ = မဂၢ =လမ္း  = Path, Way

မဂၢင္ (၈)ပါးကို လူသိမ်ားပါေသာ္လည္း ပ႒ာန္းမဂၢပစၥည္း မဂၢင္ဂၤါနိမွာ  မဂၢင္ -၁၂ ပါးရပါတယ္။

ေကာင္းတဲ့မဂၢင္ (၈) ပါး နိဗၺာန္သြားလမ္း ၊ မေကာင္းတဲ့ မဂၢင္ (၄)ပါး အပါယ္သြားလမ္း။

သတိက  မိစၧာသတိ မရွိပါ     ဒါေၾကာင့္  တရားကိုယ္  – ၉ ပါး ပဲရေသာ္လည္း မဂၢင္ – ၁၂ ပါးရတယ္။

 

ပညာမဂၢင္ (၂) ပါး

၁။ သမၼာဒိ႒ိ (Right View, Right Understood)   = ေကာင္းစြာသိျမင္မႈ           ပညာေစတသိက္

၂။ သမၼာသကၤပၸ (Right thought)                    = ေကာင္းစြာ ၾကံစည္မႈ           ဝိတက္ေစတသိက္

 

သီလမဂၢင္ (၃) ပါး ဝိရတိေစတသိက္

၃။ သမၼာ၀ါစာ (Right speech)              = ေကာင္းစြာေျပာဆိုမႈ                 

၄။ သမၼာကမၼႏၲ (Right action)              = ေကာင္းစြာျပဳလုပ္မႈ                         

၅။ သမၼာအာဇီ၀ (Right livelihood)        = ေကာင္းစြာ အသက္ေမြးမႈ

မိစၧာဝါစာ          = လိမ္ညာတဲ့စကား။ ဂံုးေခ်ာတဲ့စကား။ ၾကမ္းတမ္းတဲ့စကား။ ပိန္ဖ်င္းတဲ့စကား ‌ေလးပါ။

မိစၧာကမၼႏၲ        = သတ္ ခိုး ကာမ ဤသံုးဝ

မိစၧာအာဇီဝ       = လိမ္ညာ။ ဂံုးေခ်ာ။ ၾကမ္းထမ္း။ ပိန္ဖ်င္းတဲ့စကားေတြႏွင့္ စီးပြားမရွာနဲ႔။

သတ္ ခိုး ကာမ ဤသံုးဝႏွင့္လည္း စီးပြားမရွာနဲ႔။

ေဒသနာေတာ္လာ — အဆိပ္။ လက္နက္။ မူးယစ္ေဆး။ အသားေရာင္း။ လူကုန္ကူးျခင္းေတြႏွင့္လည္း စီးပြားမရွာနဲ႔ ။  စုစုေပါင္း (မိစၧာဝါစာ ၄ + မိစၧာကမၼႏၲ ၃ + ၅= ၁၂ ပါး)

 

သမာဓိမဂၢင္ (၃) ပါး

 

၆။ သမၼာ၀ါယမ (Right effort) = ေကာင္းစြာ အားထုတ္မႈ                      ဝီရိယေစတသိက္

၇။ သမၼာသတိ (Right mindfulness) = ေကာင္းစြာ ေအာက္ေမ့မႈ             သတိေစတသိက

၈။ သမၼာသမာဓိ (Right concentration) = ေကာင္းစြာ တည္ၾကည္မႈ          ဧကဂၢတာေစတသိက္

 

၂။ မိစၧာမဂၢင္ လမ္းအမွား   (၄)ပါး.

 

 ၉။  မိစၧာဒိ႒ိ  (wrong  View, Wrong Understood) မွားယြင္းစြာသိျမင္မႈ          ဒိ႒ိေစတသိက္

၁၀။ မိစၧာသကၤပၸ (wrong thought) = မွားယြင္းစြာ ၾကံစည္မႈ                      ဝိတက္ေစတသိက္*အကု

၁၁။ မိစၧာဝါယမ  (wrong  effort)  = မွားယြင္းစြာအားထုတ္မႈ                  ဝီရိယ * အကု

၁၂။ မိစၧာသမာဓိ (wrong  concentration) = မွားယြင္းစြာ တည္ၾကည္မ     ဧကဂၢတာ * အကု

 

၃။ ပဥၥဂႋကမဂ္ႏွင့္ အ႒ဂႋကမဂ္

                  သမၼာဒိ႒ိ သမၼာသကၤပၸ သမၼာဝါယမ သမၼာသတိ သမၼာသမာဓိက တရားအားထုတ္တဲ့ အလုပ္ကို ကိုယ္တိုင္လုပ္တဲ့ ကာရကမဂၢင္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ တစ္နည္းထပ္ေျပာရရင္ ဝိပႆနာဉာဏ္ေတြ ေပၚျဖစ္ေစတဲ့ အထိ အလုပ္လုပ္ေပးတဲ့ အလုပ္သမား မဂၢင္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ သမၼာ၀ါစာ၊ သမၼာကမၼႏၲ၊ သမၼာအာဇီ၀ ဆိုတဲ့ သီလမဂၢင္သံုးပါးက သမၼာဒိ႒ိ စသည္တို႔ကို ျဖစ္ေစတဲ့ ကာရာပကမဂၢင္ ျဖစ္တယ္။ အမွားအမွန္ကို ပိုင္းပိုင္း ျခားျခား သိတာက  သမၼာဒိ႒ိ။  ဆင္ျခင္ ေတြးေတာေပးေနတာက သမၼာသကၤပၸ။ တရားအားထုတ္တယ္ဆိုတာမွာ ႀကိဳးပမ္းအားထုတ္တာ သမၼာဝါယမ။ စိတ္စိုက္ေပးတာက သမၼာသတိ။   မေကာင္းတဲ့ အကုစိတ္မွာယွဥ္တဲ့ သတိ မရွိပါ။ စိတ္ကို အာရံုတစ္ခုမွာ စူးစိုက္တည္ေစတာက သမၼာသမာဓိ။ ဒီမဂၢင္ငါးပါးက အလုပ္လုပ္တာပါ။ ကိုယ္က်င့္ သီလဆိုင္ရာ မဂၢင္ ၅-ပါးက ဉာဏ္ပညာေပၚလာဖို႔ ပံ့ပိုးအားျဖည့္ ေပးေနတာ။ အေထာက္အပံ့ ေပးေန တာပါ။ ဉာဏ္ပညာေပၚဖို႔။ သမၼာဒိ႒ိမွာ လမ္းဆံုးဖို႔ပါ။ မိစၧာဒိ႒ိ မိစၧာသကၤပၸ မိစၧာဝါယမ မိစၧာသမာဓိ ေတြကလည္း မွားယြင္းတဲ့အေတြး မွားယြင္းတဲ့အသိအျမင္ရွိတဲ့ သူက မွားတာေတြပဲ လုပ္ေန ေျပာေန လံု႔လ စိုက္ထုတ္ ေနေတာ့မယ္။ (က်မ္းၫႊန္း  ပါခ်ဳပ္- ၃၄၀)

၄။ ရဟန္းသီလကို ဆင္ျခင္၍ျဖစ္လာသည့္ ပီတိကို ၀ိပႆနာ ရွဳပြားေတာ္မူသည္

    ဘုရားရွင္လက္ထက္ေတာ္ကာလ သာ၀တၳိျပည္တြင္ တိႆဟု အမည္ရွိသည့္ သူေ႒းသား ရွိေလ၏။ သူသည္ ျမတ္စြာဘုရားထံေတာ္ပါးမွ တရားေတာ္မ်ားကို နာၾကားရသျဖင့္ ကုေဋေလးဆယ္ေသာ ေ႐ႊေငြတို႔ကို ညီျဖစ္သူအား ေပးစြန႔္လႊတ္ ျမတ္စြာဘုရားရွင္၏ သာသနာေတာ္တြင္ ရဟန္းျပဳခဲ့ပါသည္။ ငါး၀ါရၿပီးေနာက္ လူသူ ေ၀းသည့္ ေတာအရပ္တြင္ သခၤန္းေက်ာင္းကေလးျဖင့္ သီတင္းသုံးေတာ္မူေလသည္။

    တိႆမေထရ္၏ ခယ္မ (ညီ၏ဇနီး) သည္ တိႆမေထရ္ သာသနာေတာ္တြင္ ေပ်ာ္ေမြ႕ျခင္းမရွိဘဲ တစ္ေန႕ေန႕လူထြက္လာပါက သူရထားသည့္ ပစၥည္းဥစၥာမ်ားကို ခြဲေ၀ေပးရမည္ကို စိုးရိမ္ေၾကာင့္ၾကေန၏။ ထို႔ေၾကာင့္ တစ္ေယာက္စီတြင္ ဂိုဏ္းသားတစ္ရာစီရွိသည့္ လူဆိုးႀကီးငါးဦးတို႔ကို ေခၚကာ တိႆမေထရ္အား အဆံုးစီရင္ရန္ စရံေငြမ်ားေပးေခ်ကာ ေစခိုင္းေလသည္။ ရဟန္းသီလ စင္ၾကယ္စြာျဖင့္ တရားဘာ၀နာ ရွဳပြား ေနသည့္ တိႆမေထရ္ျမတ္ကို သတ္ျဖတ္ရန္ လူဆိုးႀကီးငါးရာတို႕လည္း ေတာသို႔ သြားၾကေလသည္။

 

၅။ ေက်ာက္တံုးျဖင့္ ေပါင္ကို ခ်ဳိးေတာ္မူသည္

   တိႆမေထရ္ရွိရာသို႔ လူဆိုးႀကီးမ်ား ေရာက္လာသည့္အခါ မေထရ္က အဘယ္ေၾကာင့္ ေရာက္လာ သနည္းဟုေမးရာ လူဆိုးႀကီးမ်ားကလည္း အရွင္ဘုရား၏ ခယ္မက ေစခိုင္းျခင္းေၾကာင့္ ယခုသတ္ျဖတ္ရန္ ေရာက္လာျခင္း ျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာ၏။ ထိုအခါ မေထရ္ျမတ္သည္ လူဆိုးႀကီးမ်ားအား မိမိအား ယေန႕တစ္ည မသတ္ရန္ ေျပာၿပီး မိမိထြက္ေျပးမည္မဟုတ္ေၾကာင္း သက္ေသထားသည့္အေနျဖင့္ မိမိ၏ ေပါင္ရိုးႏွစ္ေခ်ာင္းကို ေက်ာက္တုံးျဖင့္ ထုခ်ိဳးေလ၏။ ထိုအခါ လူဆိုးႀကီးမ်ားလည္း စိတ္ခ်လက္ခ်ျဖင့္ စၾကၤံန္းလမ္းတစ္ေနရာ၌ မီးဖို၍ အိပ္ၾကေလသည္။

    မေထရ္ျမတ္သည္ ေပါင္က်ိဳးျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာသည့္ ဒုကၡေ၀ဒနာကို ဖယ္ခြာ၍ မိမိ၏ ရဟန္း ျဖစ္သည္မွ ယေန႕တိုင္ ေစာင့္ထိန္းလာခဲ့သည့္ သီလ၏ အစြန္းအထင္းမရွိ စင္ၾကယ္မႈကို ဆင္ျခင္ေတာ္မူသည့္ အခါ ႏွစ္သက္၀မ္းေျမာက္မႈပီတိမ်ား ျဖစ္လာ၏။ ထို႔ေနာက္ ဘုရားရွင္ထံေတာ္ပါးမွ သင္ယူလာခဲ့သည့္ ၀ိပႆနာ တရားကို ပြားမ်ားရာ အ႐ုဏ္တက္ခ်ိန္တြင္ အရဟတၱဖိုလ္သို႔ေရာက္ကာ ရဟႏၲာျဖစ္ေတာ္မူေလသည္။

၆။ မဂၢင္ရွစ္ပါး၏ အမည္ကဲြမ်ား

 

Middle way.                = မဇၨိမပဋိပဒါ  အလယ္လမ္း

Noble practice            = ျဗဟၼစရိယ

Deathless path.      = အမတဂါမိမဂၢ

Ever truth.                 = သမၼတၱ

 

၇။ သမၼာဒိ႒ိ အမ်ဳိးမ်ဳိးရွိပါတယ္

၁- ကမၼႆကထာ သမၼာဒိ႒ိ = ကံႏွင့္ ကံအက်ဳိးကို ေကာင္းစြာသိျမင္တဲ့ဉာဏ္

၂- ၀ိပႆနာသမၼာဒိ႒ိ = သခါၤရတရားတို႔ရဲ႕ မၿမဲတဲ့သေဘာ မခိုင္ခန္႔တဲ့သေဘာ အစိုးမရတဲ့ သေဘာကို သိျမင္တဲ့ဉာဏ္

၃- သစၥာႏုေလာမိကသမၼာဒိ႒ိ = သစၥာေလးပါးအား ေလွ်ာ္စြာသိျမင္တဲ့ဉာဏ္အျပင္ စ်ာနသမၼာဒိ႒ိ၊ မဂၢသမၼာဒိ႒ိ၊ ဖလသမၼာဒိ႒ိ ေတြရွိပါတယ္။

 

၈။ အတၱဒိ႒ိႏွင့္ သကၠာယဒိ႒ိ ကမၼႆကတသမၼာဒိ႒ိ

     အတၱဒိ႒ိသမားက မရွိတဲ့ ၀ိညာဥ္ လိပ္ျပာ အတၱကို ရွိတယ္လို႔ ယူဆတယ္။ သိတာေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ သခၤါရ တရားေတြရဲ႕ သေဘာအမွန္ျဖစ္တဲ့ ေပၚၿပီးေပ်ာက္၊ ျဖစ္ေပၚလာၿပီး ခ်ဳပ္ေနတဲ့ မတည္တံ့ မခိုင္ခံ့တဲ့ သေဘာအမွန္ကို ၀ိပႆနာဉာဏ္ႏွင့္ သိျမင္ သေဘာေပါက္လာတဲ့ ေယာဂီက ၀ိဉာဥ္လိပ္ျပာ  အတၱကို မယူ ေတာ့ဘူး။ သူသေဘာေပါက္ၿပီ၊ သူသိသင့္သေလာက္ သိထားၿပီ၊ ဒါေၾကာင့္သူ အတၱဒိ႒ကကေန တဒဂၤခ်င္း လြန္ေျမာက္ေနပါတယ္။

    သကၠာယဒိ႒ိသမားက ထင္ရွားရွိတဲ့ ကိုယ္ေကာင္ႀကီးကို ငါ သူတစ္ပါး အျဖစ္ ခံယူေလ့ ရွိိပါတယ္။ ဒါက ပုထုဇဥ္ေတြရဲ႕ ေမြးရာပါ ဒိ႒ိျဖစ္ပါတယ္။ ၀ိပႆနာ တရားအဆင့္အတန္း တစ္ခုကိုေရာက္သြားရင္  ငါ သူတစ္ပါး ေယာက်ၤား မိန္းမ ဆိုတာ အေျပာသေကၤတမွ်သာ ျဖစ္တယ္။ တကယ္အမွန္ အရွိတရားက ႐ုပ္နာမ္အစုသာပဲ  သေဘာေပါက္လာသူအဖို႔ သကၠာယဒိ႒ိ ကင္းစင္သြားပါတယ္။ ေလာကေ၀ါဟာရအရ ငါ သူတစ္ပါး အေျပာကို ေတာ့ ေျပာေနေပလိမ့္မယ္ ဒါက ေလာက သတ္မွတ္ခ်က္မွ်သာ  ျဖစ္ေပတယ္ဆိုတဲ့ အမွန္တရားကို နားလည္ လာသူအဖို႔ သကၠာယဒိ႒ိကေန လြတ္ေျမာက္ပါတယ္။ ကံႏွင့္ကံအက်ဳိးကို သိျမင္နားလည္လာတဲ့ သူေတာ္ ေကာင္းအဖို႔ နတၳိကဒိ႒ိ အေဟတုကဒိ႒ိ အကိရိယဒိ႒ိေတြကေန လြန္ေျမာက္ပါတယ္။

၉။ မိစၦာဒိ႒ိလည္း မဂၢင္ထိုက္တယ္

       သမၼာဒိ႒ိ၊ သမၼာသကၤပၸ၊ သမၼာ၀ါယမ၊ သမၼာသတိ၊ သမၼာသမာဓိ ေတြက တရားအားထုတ္ရာမွာ ပါရမယ္။ သမၼာဒိ႒ိလား၊ သမၼာသကၤပၸလား၊ သမၼာ၀ါယမလား၊ သမၼာသတိလား၊ သမၼာသမာဓိလားဆိုတာ စာႏွင့္ မသိသူ ျဖစ္ေစ တရားအားထုတ္တဲ့ လမ္းေၾကာင္းမွန္ေနရင္ ဒီ မဂၢင္ ၅-ပါးက ပါတယ္။ သီလ၀ိသုဒၶိက ကနဦးျဖစ္ၿပီးသားမို႔ သီလမဂၢင္ကို မျပေသာ္လည္း ပါၿပီးသား ျဖစ္ပါတယ္။ သစၥာေလးပါးသိဖို႔ မဂၢင္ရွစ္ပါးလံုး လိုပါတယ္။ မိစၦာ ဒိ႒ိကလည္း မဂၢင္ထိုက္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုရင္ အပါယ္ဘံုကိုသြားရာ လမး္ေၾကာင္းျဖစ္လို႔ပါပဲ။

 

၁၀။ ပ႒ာန္းထဲက မဂၢပစၥည္းမွာ သမၼာႏွင့္ မိစၦာရွိ

ပ႒ာန္းမွာလာတဲ့ မဂၢပစၥေယာကို သာမာန္အားျဖင့္ ယူ႐ိုး ယူစဥ္ မဂၢင္းရွစ္ပါး မယူရပါဘူး။ မဂၢင္ရွစ္ပါးက နိဗၺာန္ကို သြားတဲ့လမ္း။ ပ႒ာန္းထဲက မဂၢက နိဗၺာန္ အပါအ၀င္ သုဂတိ႒ာန သြားတဲ့လမ္းရွိတယ္၊ ဒုဂၢတိ႒ာနကို သြားတဲ့ လမ္းလည္းရွိတယ္။

 

မဂၢသမၸယုတၱကာနံ ဓမၼာနံ တံသမု႒ာနာနဥၥ ႐ူပါနံ မဂၢပစၥေယန ပစၥေယာ။

အဲဒီ သဘာ၀တရားေတြက လမ္းေၾကာင္း အေနႏွင့္ျဖစ္ၿပီး သူတို႔ႏွင့္ ယွဥ္တဲြလာတဲ့ သဘာ၀တရားေတြကိုလည္း သူတို႔နည္းတူ ျဖစ္ဖို႔ရာ ေက်းဇူးျပဳတယ္။ ျဖစ္ေစတယ္။ ဥပမာျပရရင္ မိစၦာဒိ႒ိ wrong understood ကသူႏွင့္ယွဥ္တဲြျဖစ္တဲ့ စိတ္ ေစတသိက္  စိတၱဇ႐ုပ္ အားလံုးကို မွားယြင္းတဲ့ လမ္းေၾကာင္းေပၚကို တင္ေပးလိုက္ တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေတြးရင္လည္း တစ္လြဲ၊ ေျပာရင္လည္း တစ္လဲြ၊ လုပ္ရင္လည္း တစ္လဲြ ျဖစ္သြားတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုရင္ မိစၦာဒိ႒ိက ေက်းဇူးျပဳလို႔ပါ။ ေကာင္းတဲ့ဘက္ကလည္း အခုအတိုင္းပဲ ေတြ႕ရပါမယ္။ သမၼာဒိ႒ိ Right understood ျဖစ္ၿပီဆိုတာႏွင့္အေတြးမွန္ၿပီ သမၼာသကၤပၸ၊ အေျပာမွန္ၿပီ အလုပ္မွန္ၿပီ  သမၼာပ႒ာန္ လုံလ၀ီရိယ မွန္ၿပီ စူးစိုက္မႈမွန္ၿပီဒါကိုသမၼာဒိ႒ိက ေက်းဇူးျပဳတာပါ။ (က်မ္းၫွြန္း ပါခ်ဳပ္ဆရာေတာ္ ပ႒ာန္း)

 

၁၁။ မဂၢပစၥည္း

             မဂၢပစၥည္းရဲ့ သခ်ၤာ သတၱ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ေဟတု၊ အာဟာရ၊ ကမၼ၊ ဣၿႏိၵယ ႏွင့္ စ်ာနပစၥည္းတို႕ႏွင့္  သခ်ၤာ တူပါတယ္။

          မဂၢအဓိပၸါယ္က “ကိေလေသ မာေရေႏၲာ နိဗၺာနံ ဂစၧတီတိ မေဂၢါ” ေလာဘ ေဒါသ ကိေလသာကို သတ္ၿပီး နိဗၺာန္ကို သြားတတ္လို႔ မဂၢမည္ပါတယ္။

“သီလပရိဘာ၀ိေတာ သမာဓိ မဟပၹေလာ ေဟာတိ မဟာနိသံေသာ” သီလကိုအေျခခံၿပီး ပြားမ်ားတဲ့ သမာဓိ အက်င့္သည္သာလွ်င္ အက်ိဳးအာနိသင္ စြမ္းရည္ ထက္ျမက္တယ္။

  • သီလ သမာဓိ ပညာက ပဋိပတၱိကမၼပညာ သီလ  သမာဓိက   ေဒသနာကၠမ ျဖစ္ပါတယ္။

 

၁၈- မဂ္ဂပစ္စယော- Magga Paccayo (Path condition) file (3 of 8) pyidaungsu – unicode

၁။ မဂ္ဂင် = မဂ္ဂ =လမ်း = Path, Way

မဂ္ဂင် (၈)ပါးကို လူသိများပါသော်လည်း ပဋ္ဌာန်းမဂ္ဂပစ္စည်း မဂ္ဂင်င်္ဂါနိမှာ မဂ္ဂင် -၁၂ ပါးရပါတယ်။

ကောင်းတဲ့မဂ္ဂင် (၈) ပါး နိဗ္ဗာန်သွားလမ်း ၊ မကောင်းတဲ့ မဂ္ဂင် (၄)ပါး အပါယ်သွားလမ်း။

သတိက မိစ္ဆာသတိ မရှိပါ ဒါကြောင့် တရားကိုယ် – ၉ ပါး ပဲရသော်လည်း မဂ္ဂင် – ၁၂ ပါးရတယ်။

ပညာမဂ္ဂင် (၂) ပါး

၁။ သမ္မာဒိဋ္ဌိ (Right View, Right Understood) = ကောင်းစွာသိမြင်မှု ပညာစေတသိက်

၂။ သမ္မာသင်္ကပ္ပ (Right thought) = ကောင်းစွာ ကြံစည်မှု ဝိတက်စေတသိက်

သီလမဂ္ဂင် (၃) ပါး ဝိရတိစေတသိက်

၃။ သမ္မာဝါစာ (Right speech) = ကောင်းစွာပြောဆိုမှု

၄။ သမ္မာကမ္မန္တ (Right action) = ကောင်းစွာပြုလုပ်မှု

၅။ သမ္မာအာဇီ၀ (Right livelihood) = ကောင်းစွာ အသက်မွေးမှု

မိစ္ဆာဝါစာ = လိမ်ညာတဲ့စကား။ ဂုံးချောတဲ့စကား။ ကြမ်းတမ်းတဲ့စကား။ ပိန်ဖျင်းတဲ့စကား ‌လေးပါ။

မိစ္ဆာကမ္မန္တ = သတ် ခိုး ကာမ ဤသုံးဝ

မိစ္ဆာအာဇီဝ = လိမ်ညာ။ ဂုံးချော။ ကြမ်းထမ်း။ ပိန်ဖျင်းတဲ့စကားတွေနှင့် စီးပွားမရှာနဲ့။

သတ် ခိုး ကာမ ဤသုံးဝနှင့်လည်း စီးပွားမရှာနဲ့။

ဒေသနာတော်လာ — အဆိပ်။ လက်နက်။ မူးယစ်ဆေး။ အသားရောင်း။ လူကုန်ကူးခြင်းတွေနှင့်လည်း စီးပွားမရှာနဲ့ ။ စုစုပေါင်း (မိစ္ဆာဝါစာ ၄ + မိစ္ဆာကမ္မန္တ ၃ + ၅= ၁၂ ပါး)

သမာဓိမဂ္ဂင် (၃) ပါး

၆။ သမ္မာဝါယမ (Right effort) = ကောင်းစွာ အားထုတ်မှု ဝီရိယစေတသိက်

၇။ သမ္မာသတိ (Right mindfulness) = ကောင်းစွာ အောက်မေ့မှု သတိစေတသိက်

၈။ သမ္မာသမာဓိ (Right concentration) = ကောင်းစွာ တည်ကြည်မှု ဧကဂ္ဂတာစေတသိက်

 

၂။ မိစ္ဆာမဂ္ဂင် လမ်းအမှား (၄)ပါး.

၉။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ (wrong View, Wrong Understood) မှားယွင်းစွာသိမြင်မှု ဒိဋ္ဌိစေတသိက်

၁၀။ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပ (wrong thought) = မှားယွင်းစွာ ကြံစည်မှု ဝိတက်စေတသိက်*အကု

၁၁။ မိစ္ဆာဝါယမ (wrong effort) = မှားယွင်းစွာအားထုတ်မှု ဝီရိယ * အကု

၁၂။ မိစ္ဆာသမာဓိ (wrong concentration) = မှားယွင်းစွာ တည်ကြည်မ ဧကဂ္ဂတာ * အကု

 

၃။ ပဉ္စင်္ဂိကမဂ်နှင့် အဋ္ဌင်္ဂိကမဂ်

  သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပ သမ္မာဝါယမ သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိက တရားအားထုတ်တဲ့ အလုပ်ကို ကိုယ်တိုင်လုပ်တဲ့ ကာရကမဂ္ဂင်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ တစ်နည်းထပ်ပြောရရင် ဝိပဿနာဉာဏ်တွေ ပေါ်ဖြစ်စေတဲ့ အထိ အလုပ်လုပ်ပေးတဲ့ အလုပ်သမား မဂ္ဂင်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ သမ္မာဝါစာ၊ သမ္မာကမ္မန္တ၊ သမ္မာအာဇီ၀ ဆိုတဲ့ သီလမဂ္ဂင်သုံးပါးက သမ္မာဒိဋ္ဌိ စသည်တို့ကို ဖြစ်စေတဲ့ ကာရာပကမဂ္ဂင် ဖြစ်တယ်။ အမှားအမှန်ကို ပိုင်းပိုင်း ခြားခြား သိတာက သမ္မာဒိဋ္ဌိ။ ဆင်ခြင် တွေးတောပေးနေတာက သမ္မာသင်္ကပ္ပ။ တရားအားထုတ်တယ်ဆိုတာမှာ ကြိုးပမ်းအားထုတ်တာ သမ္မာဝါယမ။ စိတ်စိုက်ပေးတာက သမ္မာသတိ။ မကောင်းတဲ့ အကုစိတ်မှာယှဉ်တဲ့ သတိ မရှိပါ။ စိတ်ကို အာရုံတစ်ခုမှာ စူးစိုက်တည်စေတာက သမ္မာသမာဓိ။ ဒီမဂ္ဂင်ငါးပါးက အလုပ်လုပ်တာပါ။ ကိုယ်ကျင့် သီလဆိုင်ရာ မဂ္ဂင် ၅-ပါးက ဉာဏ်ပညာပေါ်လာဖို့ ပံ့ပိုးအားဖြည့် ပေးနေတာ။ အထောက်အပံ့ ပေးနေ တာပါ။ ဉာဏ်ပညာပေါ်ဖို့။ သမ္မာဒိဋ္ဌိမှာ လမ်းဆုံးဖို့ပါ။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပ မိစ္ဆာဝါယမ မိစ္ဆာသမာဓိ တွေကလည်း မှားယွင်းတဲ့အတွေး မှားယွင်းတဲ့အသိအမြင်ရှိတဲ့ သူက မှားတာတွေပဲ လုပ်နေ ပြောနေ လုံ့လ စိုက်ထုတ် နေတော့မယ်။ (ကျမ်းညွှန်း ပါချုပ်- ၃၄၀)

၄။ ရဟန်းသီလကို ဆင်ခြင်၍ဖြစ်လာသည့် ပီတိကို ဝိပဿနာ ရှုပွားတော်မူသည်

   ဘုရားရှင်လက်ထက်တော်ကာလ သာဝတ္ထိပြည်တွင် တိဿဟု အမည်ရှိသည့် သူဋ္ဌေးသား ရှိလေ၏။ သူသည် မြတ်စွာဘုရားထံတော်ပါးမှ တရားတော်များကို နာကြားရသဖြင့် ကုဋေလေးဆယ်သော ရွှေငွေတို့ကို ညီဖြစ်သူအား ပေးစွန့်လွှတ် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းပြုခဲ့ပါသည်။ ငါးဝါရပြီးနောက် လူသူ ဝေးသည့် တောအရပ်တွင် သင်္ခန်းကျောင်းကလေးဖြင့် သီတင်းသုံးတော်မူလေသည်။

   တိဿမထေရ်၏ ခယ်မ (ညီ၏ဇနီး) သည် တိဿမထေရ် သာသနာတော်တွင် ပျော်မွေ့ခြင်းမရှိဘဲ တစ်နေ့နေ့လူထွက်လာပါက သူရထားသည့် ပစ္စည်းဥစ္စာများကို ခွဲဝေပေးရမည်ကို စိုးရိမ်ကြောင့်ကြနေ၏။ ထို့ကြောင့် တစ်ယောက်စီတွင် ဂိုဏ်းသားတစ်ရာစီရှိသည့် လူဆိုးကြီးငါးဦးတို့ကို ခေါ်ကာ တိဿမထေရ်အား အဆုံးစီရင်ရန် စရံငွေများပေးချေကာ စေခိုင်းလေသည်။ ရဟန်းသီလ စင်ကြယ်စွာဖြင့် တရားဘာဝနာ ရှုပွား နေသည့် တိဿမထေရ်မြတ်ကို သတ်ဖြတ်ရန် လူဆိုးကြီးငါးရာတို့လည်း တောသို့ သွားကြလေသည်။

 

၅။ ကျောက်တုံးဖြင့် ပေါင်ကို ချိုးတော်မူသည်

   တိဿမထေရ်ရှိရာသို့ လူဆိုးကြီးများ ရောက်လာသည့်အခါ မထေရ်က အဘယ်ကြောင့် ရောက်လာ သနည်းဟုမေးရာ လူဆိုးကြီးများကလည်း အရှင်ဘုရား၏ ခယ်မက စေခိုင်းခြင်းကြောင့် ယခုသတ်ဖြတ်ရန် ရောက်လာခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ပြော၏။ ထိုအခါ မထေရ်မြတ်သည် လူဆိုးကြီးများအား မိမိအား ယနေ့တစ်ည မသတ်ရန် ပြောပြီး မိမိထွက်ပြေးမည်မဟုတ်ကြောင်း သက်သေထားသည့်အနေဖြင့် မိမိ၏ ပေါင်ရိုးနှစ်ချောင်းကို ကျောက်တုံးဖြင့် ထုချိုးလေ၏။ ထိုအခါ လူဆိုးကြီးများလည်း စိတ်ချလက်ချဖြင့် စြင်္ကံန်းလမ်းတစ်နေရာ၌ မီးဖို၍ အိပ်ကြလေသည်။

မထေရ်မြတ်သည် ပေါင်ကျိုးခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ဒုက္ခဝေဒနာကို ဖယ်ခွာ၍ မိမိ၏ ရဟန်း ဖြစ်သည်မှ ယနေ့တိုင် စောင့်ထိန်းလာခဲ့သည့် သီလ၏ အစွန်းအထင်းမရှိ စင်ကြယ်မှုကို ဆင်ခြင်တော်မူသည့် အခါ နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်မှုပီတိများ ဖြစ်လာ၏။ ထို့နောက် ဘုရားရှင်ထံတော်ပါးမှ သင်ယူလာခဲ့သည့် ဝိပဿနာ တရားကို ပွားများရာ အရုဏ်တက်ချိန်တွင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ရောက်ကာ ရဟန္တာဖြစ်တော်မူလေသည်။

 

၆။ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး၏ အမည်ကွဲများ

Middle way. = မဇ္ဇိမပဋိပဒါ အလယ်လမ်း

Noble practice = ဗြဟ္မစရိယ

Deathless path. = အမတဂါမိမဂ္ဂ

Ever truth. = သမ္မတ္တ

 

၇။ သမ္မာဒိဋ္ဌိ အမျိုးမျိုးရှိပါတယ်

၁- ကမ္မဿကထာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ = ကံနှင့် ကံအကျိုးကို ကောင်းစွာသိမြင်တဲ့ဉာဏ်

၂- ဝိပဿနာသမ္မာဒိဋ္ဌိ = သခါၤရတရားတို့ရဲ့ မမြဲတဲ့သဘော မခိုင်ခန့်တဲ့သဘော အစိုးမရတဲ့ သဘောကို သိမြင်တဲ့ဉာဏ်

၃- သစ္စာနုလောမိကသမ္မာဒိဋ္ဌိ = သစ္စာလေးပါးအား လျှော်စွာသိမြင်တဲ့ဉာဏ်အပြင် ဈာနသမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ မဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ ဖလသမ္မာဒိဋ္ဌိ တွေရှိပါတယ်။

၈။ အတ္တဒိဋ္ဌိနှင့် သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ကမ္မဿကတသမ္မာဒိဋ္ဌိ

   အတ္တဒိဋ္ဌိသမားက မရှိတဲ့ ဝိညာဉ် လိပ်ပြာ အတ္တကို ရှိတယ်လို့ ယူဆတယ်။ သိတာတော့ မဟုတ်ဘူး။ သင်္ခါရ တရားတွေရဲ့ သဘောအမှန်ဖြစ်တဲ့ ပေါ်ပြီးပျောက်၊ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ချုပ်နေတဲ့ မတည်တံ့ မခိုင်ခံ့တဲ့ သဘောအမှန်ကို ဝိပဿနာဉာဏ်နှင့် သိမြင် သဘောပေါက်လာတဲ့ ယောဂီက ဝိဉာဉ်လိပ်ပြာ အတ္တကို မယူ တော့ဘူး။ သူသဘောပေါက်ပြီ၊ သူသိသင့်သလောက် သိထားပြီ၊ ဒါကြောင့်သူ အတ္တဒိဋ္ဌကကနေ တဒင်္ဂချင်း လွန်မြောက်နေပါတယ်။

   သက္ကာယဒိဋ္ဌိသမားက ထင်ရှားရှိတဲ့ ကိုယ်ကောင်ကြီးကို ငါ သူတစ်ပါး အဖြစ် ခံယူလေ့ ရှိပါတယ်။ ဒါက ပုထုဇဉ်တွေရဲ့ မွေးရာပါ ဒိဋ္ဌိဖြစ်ပါတယ်။ ဝိပဿနာ တရားအဆင့်အတန်း တစ်ခုကိုရောက်သွားရင် ငါ သူတစ်ပါး ယောင်္ကျား မိန်းမ ဆိုတာ အပြောသင်္ကေတမျှသာ ဖြစ်တယ်။ တကယ်အမှန် အရှိတရားက ရုပ်နာမ်အစုသာပဲ သဘောပေါက်လာသူအဖို့ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ကင်းစင်သွားပါတယ်။ လောကဝေါဟာရအရ ငါ သူတစ်ပါး အပြောကို တော့ ပြောနေပေလိမ့်မယ် ဒါက လောက သတ်မှတ်ချက်မျှသာ ဖြစ်ပေတယ်ဆိုတဲ့ အမှန်တရားကို နားလည် လာသူအဖို့ သက္ကာယဒိဋ္ဌိကနေ လွတ်မြောက်ပါတယ်။ ကံနှင့်ကံအကျိုးကို သိမြင်နားလည်လာတဲ့ သူတော် ကောင်းအဖို့ နတ္ထိကဒိဋ္ဌိ အဟေတုကဒိဋ္ဌိ အကိရိယဒိဋ္ဌိတွေကနေ လွန်မြောက်ပါတယ်။

၉။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိလည်း မဂ္ဂင်ထိုက်တယ်

   သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပ၊ သမ္မာဝါယမ၊ သမ္မာသတိ၊ သမ္မာသမာဓိ တွေက တရားအားထုတ်ရာမှာ ပါရမယ်။ သမ္မာဒိဋ္ဌိလား၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပလား၊ သမ္မာဝါယမလား၊ သမ္မာသတိလား၊ သမ္မာသမာဓိလားဆိုတာ စာနှင့် မသိသူ ဖြစ်စေ တရားအားထုတ်တဲ့ လမ်းကြောင်းမှန်နေရင် ဒီ မဂ္ဂင် ၅-ပါးက ပါတယ်။ သီလဝိသုဒ္ဓိက ကနဦးဖြစ်ပြီးသားမို့ သီလမဂ္ဂင်ကို မပြသော်လည်း ပါပြီးသား ဖြစ်ပါတယ်။ သစ္စာလေးပါးသိဖို့ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးလုံး လိုပါတယ်။ မိစ္ဆာ ဒိဋ္ဌိကလည်း မဂ္ဂင်ထိုက်ပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုရင် အပါယ်ဘုံကိုသွားရာ လမ်းကြောင်းဖြစ်လို့ပါပဲ။

၁၀။ ပဋ္ဌာန်းထဲက မဂ္ဂပစ္စည်းမှာ သမ္မာနှင့် မိစ္ဆာရှိ

   ပဋ္ဌာန်းမှာလာတဲ့ မဂ္ဂပစ္စယောကို သာမာန်အားဖြင့် ယူရိုး ယူစဉ် မဂ္ဂင်းရှစ်ပါး မယူရပါဘူး။ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးက နိဗ္ဗာန်ကို သွားတဲ့လမ်း။ ပဋ္ဌာန်းထဲက မဂ္ဂက နိဗ္ဗာန် အပါအဝင် သုဂတိဋ္ဌာန သွားတဲ့လမ်းရှိတယ်၊ ဒုဂ္ဂတိဋ္ဌာနကို သွားတဲ့ လမ်းလည်းရှိတယ်။

မဂ္ဂသမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ မဂ္ဂပစ္စယေန ပစ္စယော။

   အဲဒီ သဘာဝတရားတွေက လမ်းကြောင်း အနေနှင့်ဖြစ်ပြီး သူတို့နှင့် ယှဉ်တွဲလာတဲ့ သဘာဝတရားတွေကိုလည်း သူတို့နည်းတူ ဖြစ်ဖို့ရာ ကျေးဇူးပြုတယ်။ ဖြစ်စေတယ်။ ဥပမာပြရရင် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ wrong understood ကသူနှင့်ယှဉ်တွဲဖြစ်တဲ့ စိတ် စေတသိက် စိတ္တဇရုပ် အားလုံးကို မှားယွင်းတဲ့ လမ်းကြောင်းပေါ်ကို တင်ပေးလိုက် တယ်။ ဒါကြောင့် တွေးရင်လည်း တစ်လွဲ၊ ပြောရင်လည်း တစ်လွဲ၊ လုပ်ရင်လည်း တစ်လွဲ ဖြစ်သွားတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုရင် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိက ကျေးဇူးပြုလို့ပါ။ ကောင်းတဲ့ဘက်ကလည်း အခုအတိုင်းပဲ တွေ့ရပါမယ်။ သမ္မာဒိဋ္ဌိ Right understood ဖြစ်ပြီဆိုတာနှင့်အတွေးမှန်ပြီ သမ္မာသင်္ကပ္ပ၊ အပြောမှန်ပြီ အလုပ်မှန်ပြီ သမ္မာပဋ္ဌာန် လုံလဝီရိယ မှန်ပြီ စူးစိုက်မှုမှန်ပြီဒါကိုသမ္မာဒိဋ္ဌိက ကျေးဇူးပြုတာပါ။ (ကျမ်းညွှန်း ပါချုပ်ဆရာတော် ပဋ္ဌာန်း)

၁၁။ မဂ္ဂပစ္စည်း

မဂ္ဂပစ္စည်းရဲ့ သင်္ချာ သတ္တ ဖြစ်တဲ့အတွက် ဟေတု၊ အာဟာရ၊ ကမ္မ၊ ဣနြ္ဒိယ နှင့် ဈာနပစ္စည်းတို့နှင့် သင်္ချာ တူပါတယ်။

မဂ္ဂအဓိပ္ပါယ်က “ကိလေသေ မာရေန္တော နိဗ္ဗာနံ ဂစ္ဆတီတိ မဂ္ဂေါ” လောဘ ဒေါသ ကိလေသာကို သတ်ပြီး နိဗ္ဗာန်ကို သွားတတ်လို့ မဂ္ဂမည်ပါတယ်။

“သီလပရိဘာဝိတော သမာဓိ မဟပ္ဖလော ဟောတိ မဟာနိသံသော” သီလကိုအခြေခံပြီး ပွားများတဲ့ သမာဓိ အကျင့်သည်သာလျှင် အကျိုးအာနိသင် စွမ်းရည် ထက်မြက်တယ်။

သီလ သမာဓိ ပညာက ပဋိပတ္တိကမ္မပညာ သီလ သမာဓိက ဒေသနာက္ကမ ဖြစ်ပါတယ်။

 3 total views,  1 views today

By admin

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *