အဗ်ာကတတရား Zawgyi

၄၀၃။ အဗ်ာကေတာ ဓေမၼာ အဗ်ာကတႆ        ဓမၼႆ          ေဟတုပစၥေယန ပစၥေယာ။               (ဗ်ာ၊ ဗ်ာ-၁)

အဗ်ာကတတရားသည္ အဗ်ာကတတရားအား ေဟတုပစၥယသတၱိျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳ၏။

 

(စ်-၁)       အဘိဓမၼာ၌ စိတ္စုစုေပါင္း ၈၉-ပါး၊ ေစတသိက္ ၅၂-ပါး ၊ ႐ုပ္ ၂၈-ပါးႏွင့္ နိဗၺာန္တို႔သည္ ပရမတၳတရား ေလးပါးရွိ၏။

(စ်-၂)       စိတ္ ၈၉-ပါးထဲက ကုသိုလ္စိတ္=၂၁-ပါးႏွင့္ အကုသိုလ္စိတ္ ၁၂-ပါးကို ႏႈတ္ပါက ၀ိပါက္စိတ္ ၃၆-ပါးႏွင့္ ႀကိယာစိတ္-၂၀ ေပါင္း=၅၆-ပါးသည္ အဗ်ာကတ တရားျဖစ္သည္။

(စ်-၃) ၀ိပါက္ႏွင့္ ႀကိယာစိတ္၌ယွဥ္သည့္ ေစတသိက္၃၈-ပါးကလည္း အဗ်ာကတ တရား ျဖစ္သည္။

(စ်-၄) ႐ုပ္ ၂၈-ပါးႏွင့္ နိဗၺာန္ကလည္း အဗ်ာကတ တရားမ်ားျဖစ္၏။

(စ်-၅) ထို႔ေၾကာင့္ ႐ုပ္လည္းအဗ်ာကတ၊ ၀ိပါက္စိတ္လည္း အဗ်ာကတ၊ ႀကိယာစိတ္လည္း အဗ်ာကတ၊ နိဗၺာန္လည္း အဗ်ာကတျဖစ္သည္။

(စ်-၆)    ကုသိုလ္လည္းမဟုတ္ အကုသိုလ္လည္းမဟုတ္သည့္ တရားမ်ားသည္ အဗ်ာကတတရားျဖစ္၏။

(စ်-၇)   ကုသိုလ္က ၀ိပါက္ကို ပစၥည္းတစ္ပါးပါးႏွင့္ ေက်းဇူးျပဳပါက {ကု၊ ဗ်ာ}၊ ကုသိုလ္က ႐ုပ္ကို ပစၥည္းတစ္ပါးပါးႏွင့္ ေက်းဇူးျပဳပါက {ကု၊ ဗ်ာ}

(စ်-၈)   တစ္ဖန္ အကုသိုလ္က ၀ိပါက္ကို ပစၥည္းတစ္ပါးပါးႏွင့္ ေက်းဇူးျပဳပါက {အကု၊ ဗ်ာ} အကုသိုလ္က ႐ုပ္ကို ပစၥည္းတစ္ပါးပါးႏွင့္ ေက်းဇူးျပဳပါက {အကု၊ ဗ်ာ}

 

စိတ္ေစတသိက္ႏွင့္ စိတ္ေၾကာင့္ျဖစ္သည့္ စိတၱဇ႐ုပ္

( ည )       ကုသလေဟတုအားျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳရာတြင္-

ဆ-၁၊       နာမ္တရားက နာမ္တရားကို အခ်င္းခ်င္းေက်းဇူးျပဳျခင္းဟူသည္ အေလာဘ၊ အေဒါသ၊ အေမာဟက နာမ္တရားျဖစ္သည့္ ယွဥ္ဘက္ စိတ္ ေစတသိက္တို႔ကို ေက်းဇူးျပဳျခင္း၊

ဆ-၂၊       နာမ္တရားက ႐ုပ္တရားကို ေက်းဇူးျပဳျခင္းဟူသည္ ကုသိုလ္ဟိတ္ေၾကာင့္ ျဖစ္လာသည့္ စိတၱဇ႐ုပ္ကို ေက်းဇူးျပဳျခင္း၊

ဆ-၃၊       နာမ္က နာမ္႐ုပ္ကို ေက်းဇူးျပဳျခင္းဟူသည္ အေလာဘ၊ အေဒါသ၊ အေမာဟ ကုသိုလ္ဟိတ္ ေၾကာင့္ျဖစ္လာသည့္စိတ္၊ ေစတသိက္၊ စိတၱဇ႐ုပ္တို႔ကို ေပါင္းၿပီး ေက်းဇူးျပဳျခင္း မည္ပါသည္။

 

ေဟတုပစၥည္း၊ ပစၥယုပၸန္၊ သုဒၶသခ်ၤာႏွင့္ မ်ဳိးတူပစၥည္း

( ဋ ) ပစၥည္းဟူေသာအေၾကာင္းတရားမွာ ေလာဘ၊ ေဒါသ၊ ေမာဟႏွင့္ အေလာဘ၊ အေဒါသ၊ အေမာဟ။

( ဌ )         ပစၥယုပၸန္ဟူေသာ အက်ဳိးတရားမွာ သဟိတ္စိတ္ ၇၁-ပါး၊ ေမာမူေဒြ၌ ေမာဟၾကဥ္ေသာ ေမာဟ ေစတသိက္ ၅၂-ပါး၊ သဟိတ္စိတၱဇ႐ုပ္ႏွင့္ သဟိတ္ပဋိသေႏၶ ကမၼဇ႐ုပ္တို႔ ျဖစ္၏။

( ဍ ) ေဟတုပစၥည္း၏ သုဒၶသခ်ၤာမွာ-၇ ျဖစ္၏။ (ေဟတုယာ သတၱာ)

( ဎ ) ေဟတုႏွင့္ မ်ဳိးတူသည့္ပစၥည္း ၁၂-ပါး ရွိပါသည္၊ ၎င္းတို႔မွာ ၁-ေဟတု၊ ၂-အဓိပတိ၊ ၃-သဟဇာတ၊ ၄-အညမည၊ ၅-နိႆယ၊ ၆-၀ိပါက၊  ၇-ဣႁႏၵိယ၊ ၈-မဂၢ၊ ၉-သမၸယုတၱ၊ ၁၀-၀ိပၸယုတၱ၊ ၁၁-အတၳိ၊ ၁၂-အ၀ိဂတ တို႔ ျဖစ္ပါသည္။

 

၀ိပါကာဗ်ာကတာ ကိရိယာဗ်ာကတာ ေဟတူ သမၸယုတၱကာနံ ခႏၶာနံ စိတၱသမု႒ာနာနဥၥ ႐ူပါနံ ေဟတုပစၥေယန ပစၥေယာ၊

ပ၀တၱိအခါျဖစ္ေသာ ၀ိပါက္အဗ်ာကတ၊ ကိရိယာအဗ်ာကတ ဟိတ္တစ္ပါးပါး သည္ အတူယွဥ္ျဖစ္ေသာ နာမ္ခႏၶာတို႔အားလည္းေကာင္း၊ စိတ္ေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ စိတၱဇ႐ုပ္တို႔အားလည္းေကာင္း  ေဟတုပစၥယသတၱိျဖင့္ ေက်းဇူး ျပဳ၏။

 

ပဋိသႏၶိကၡေဏ ၀ိပါကာ ဗ်ာကတာ ေဟတူ သမၸယုတၱကာနံ ခႏၶာနံ ကဋတၱာ စ ႐ူပါနံ ေဟတုပစၥေယန ပစၥေယာ။

ပဋိသေႏၶအခါျဖစ္ေသာ ၀ိပါက္အဗ်ာကတဟိတ္ တစ္ပါးပါးသည္ အတူယွဥ္ ျဖစ္ေသာ နာမ္ခႏၶာတို႔ႏွင့္ ပဋိသေႏၶကမၼဇ႐ုပ္တို႔အား ေဟတုပစၥယ သတၱိျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳ၏။

 

     ( ဏ )       ပါဠိေ၀ါဟာရမွတ္စု

      ဍ-၁၊  သိ႐ံုမွ်  သိ႐ံုမွ်သာ အာ႐ံုကို လက္ခံသည့္စိတ္ သမၸဋိစၦိဳင္းကို     ရံခါ ေနရာအားေလ်ာ္စြာ မေနာဓာတု = မေနာဓာတ္ ဟူ၍သံုးသည္။

       ဍ-၂၊  အာ႐ံုကို အားရွိပါးရွိ ထိထိမိမိ အသိဆံုးစိတ္ သႏၲီရဏစိတ္ကို ရံခါ ေနရာအားေလ်ာ္စြာ မေနာ၀ိညာဏဓာတု = မေနာ၀ိညာဏဓာတ္ ဟူ၍ သံုးသည္။

        ဍ-၃၊  မေနာဒြါရ၀ဇၨန္းစိတ္ကို ၀ုေ႒ာဟူ၍လည္း မွတ္သားထား သင့္သည္။

 

( တ )      အဂၤလိပ္ေ၀ါဟာရမွတ္စု    

Mundane.    ေလာကီနယ္။                 Supramundane.          ေလာကုတၱရာနယ္။

Mental process.     ၀ီထိစိတ္အစဥ္။               Life continuum .         ဘ၀င္စိတ္။

 

အဗျာကတတရား  Pyidaungsu – Unicode 

၄၀၃။ အဗျာကတော ဓမ္မော အဗျာကတဿ ဓမ္မဿ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော။ (ဗျာ၊ ဗျာ-၁)

အဗျာကတတရားသည် အဗျာကတတရားအား ဟေတုပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။

 

(ဈ-၁) အဘိဓမ္မာ၌ စိတ်စုစုပေါင်း ၈၉-ပါး၊ စေတသိက် ၅၂-ပါး ၊ ရုပ် ၂၈-ပါးနှင့် နိဗ္ဗာန်တို့သည် ပရမတ္ထတရား လေးပါးရှိ၏။

(ဈ-၂) စိတ် ၈၉-ပါးထဲက ကုသိုလ်စိတ်=၂၁-ပါးနှင့် အကုသိုလ်စိတ် ၁၂-ပါးကို နှုတ်ပါက ဝိပါက်စိတ် ၃၆-ပါးနှင့် ကြိယာစိတ်-၂၀ ပေါင်း=၅၆-ပါးသည် အဗျာကတ တရားဖြစ်သည်။

(ဈ-၃) ဝိပါက်နှင့် ကြိယာစိတ်၌ယှဉ်သည့် စေတသိက်၃၈-ပါးကလည်း အဗျာကတ တရား ဖြစ်သည်။

(ဈ-၄) ရုပ် ၂၈-ပါးနှင့် နိဗ္ဗာန်ကလည်း အဗျာကတ တရားများဖြစ်၏။

(ဈ-၅) ထို့ကြောင့် ရုပ်လည်းအဗျာကတ၊ ဝိပါက်စိတ်လည်း အဗျာကတ၊ ကြိယာစိတ်လည်း အဗျာကတ၊ နိဗ္ဗာန်လည်း အဗျာကတဖြစ်သည်။

(ဈ-၆) ကုသိုလ်လည်းမဟုတ် အကုသိုလ်လည်းမဟုတ်သည့် တရားများသည် အဗျာကတတရားဖြစ်၏။

(ဈ-၇) ကုသိုလ်က ဝိပါက်ကို ပစ္စည်းတစ်ပါးပါးနှင့် ကျေးဇူးပြုပါက {ကု၊ ဗျာ}၊ ကုသိုလ်က ရုပ်ကို ပစ္စည်းတစ်ပါးပါးနှင့် ကျေးဇူးပြုပါက {ကု၊ ဗျာ}

(ဈ-၈) တစ်ဖန် အကုသိုလ်က ဝိပါက်ကို ပစ္စည်းတစ်ပါးပါးနှင့် ကျေးဇူးပြုပါက {အကု၊ ဗျာ} အကုသိုလ်က ရုပ်ကို ပစ္စည်းတစ်ပါးပါးနှင့် ကျေးဇူးပြုပါက {အကု၊ ဗျာ}

စိတ်စေတသိက်နှင့် စိတ်ကြောင့်ဖြစ်သည့် စိတ္တဇရုပ်

( ည ) ကုသလဟေတုအားဖြင့် ကျေးဇူးပြုရာတွင်-

ဆ-၁၊ နာမ်တရားက နာမ်တရားကို အချင်းချင်းကျေးဇူးပြုခြင်းဟူသည် အလောဘ၊ အဒေါသ၊ အမောဟက နာမ်တရားဖြစ်သည့် ယှဉ်ဘက် စိတ် စေတသိက်တို့ကို ကျေးဇူးပြုခြင်း၊

ဆ-၂၊ နာမ်တရားက ရုပ်တရားကို ကျေးဇူးပြုခြင်းဟူသည် ကုသိုလ်ဟိတ်ကြောင့် ဖြစ်လာသည့် စိတ္တဇရုပ်ကို ကျေးဇူးပြုခြင်း၊

ဆ-၃၊ နာမ်က နာမ်ရုပ်ကို ကျေးဇူးပြုခြင်းဟူသည် အလောဘ၊ အဒေါသ၊ အမောဟ ကုသိုလ်ဟိတ် ကြောင့်ဖြစ်လာသည့်စိတ်၊ စေတသိက်၊ စိတ္တဇရုပ်တို့ကို ပေါင်းပြီး ကျေးဇူးပြုခြင်း မည်ပါသည်။

ဟေတုပစ္စည်း၊ ပစ္စယုပ္ပန်၊ သုဒ္ဓသင်္ချာနှင့် မျိုးတူပစ္စည်း

( ဋ ) ပစ္စည်းဟူသောအကြောင်းတရားမှာ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟနှင့် အလောဘ၊ အဒေါသ၊ အမောဟ။

( ဌ ) ပစ္စယုပ္ပန်ဟူသော အကျိုးတရားမှာ သဟိတ်စိတ် ၇၁-ပါး၊ မောမူဒွေ၌ မောဟကြဉ်သော မောဟ စေတသိက် ၅၂-ပါး၊ သဟိတ်စိတ္တဇရုပ်နှင့် သဟိတ်ပဋိသန္ဓေ ကမ္မဇရုပ်တို့ ဖြစ်၏။

( ဍ ) ဟေတုပစ္စည်း၏ သုဒ္ဓသင်္ချာမှာ-၇ ဖြစ်၏။ (ဟေတုယာ သတ္တာ)

( ဎ ) ဟေတုနှင့် မျိုးတူသည့်ပစ္စည်း ၁၂-ပါး ရှိပါသည်၊ ၎င်းင်းတို့မှာ ၁-ဟေတု၊ ၂-အဓိပတိ၊ ၃-သဟဇာတ၊ ၄-အညမည၊ ၅-နိဿယ၊ ၆-ဝိပါက၊ ၇-ဣန္ဒြိယ၊ ၈-မဂ္ဂ၊ ၉-သမ္ပယုတ္တ၊ ၁၀-ဝိပ္ပယုတ္တ၊ ၁၁-အတ္ထိ၊ ၁၂-အဝိဂတ တို့ ဖြစ်ပါသည်။

ဝိပါကာဗျာကတာ ကိရိယာဗျာကတာ ဟေတူ သမ္ပယုတ္တကာနံ ခန္ဓာနံ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော၊

ပဝတ္တိအခါဖြစ်သော ဝိပါက်အဗျာကတ၊ ကိရိယာအဗျာကတ ဟိတ်တစ်ပါးပါး သည် အတူယှဉ်ဖြစ်သော နာမ်ခန္ဓာတို့အားလည်းကောင်း၊ စိတ်ကြောင့် ဖြစ်သော စိတ္တဇရုပ်တို့အားလည်းကောင်း ဟေတုပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူး ပြု၏။

ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ ဝိပါကာ ဗျာကတာ ဟေတူ သမ္ပယုတ္တကာနံ ခန္ဓာနံ ကဋတ္တာ စ ရူပါနံ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော။

ပဋိသန္ဓေအခါဖြစ်သော ဝိပါက်အဗျာကတဟိတ် တစ်ပါးပါးသည် အတူယှဉ် ဖြစ်သော နာမ်ခန္ဓာတို့နှင့် ပဋိသန္ဓေကမ္မဇရုပ်တို့အား ဟေတုပစ္စယ သတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။

( ဏ ) ပါဠိဝေါဟာရမှတ်စု

ဍ-၁၊ သိရုံမျှ သိရုံမျှသာ အာရုံကို လက်ခံသည့်စိတ် သမ္ပဋိစ္ဆိုင်းကို ရံခါ နေရာအားလျော်စွာ မနောဓာတု = မနောဓာတ် ဟူ၍သုံးသည်။

ဍ-၂၊ အာရုံကို အားရှိပါးရှိ ထိထိမိမိ အသိဆုံးစိတ် သန္တီရဏစိတ်ကို ရံခါ နေရာအားလျော်စွာ မနောဝိညာဏဓာတု = မနောဝိညာဏဓာတ် ဟူ၍ သုံးသည်။

ဍ-၃၊ မနောဒွါရဝဇ္ဇန်းစိတ်ကို ဝုဋ္ဌောဟူ၍လည်း မှတ်သားထား သင့်သည်။

( တ ) အင်္ဂလိပ်ဝေါဟာရမှတ်စု

Mundane. လောကီနယ်။ Supramundane. လောကုတ္တရာနယ်။

Mental process. ဝီထိစိတ်အစဉ်။ Life continuum . ဘဝင်စိတ်။

 15 total views,  1 views today

By admin

Leave a Reply

Your email address will not be published.