တိကမာတိကာ Tikamātikā The Triplets Matrix )

၁၁ – ေသကၡတိက္  Sekkha Tika ;   Learners Triplet

(i) sekkhā dhammā. states appertaining to learners;

(ii) asekkhā dhammā. states appertaining to arahats;

(iii) nevasekkhanāsekkhā [nevasekkhānāsekkhā (sī. syā.)] dhammā.

states appertaining neither to learners nor to arahats.

(က)     ေသကၡာ ဓမၼာ        – ေသကၡပုဂၢိဳလ္ (၇)ေယာက္တို႔ ပိုင္ဆိုင္ေသာတရား (ေအာက္မဂ္ဖိုလ္-၇ပါး)

(ခ )      အေသကၡာ ဓမၼာ     – ရဟႏၲာပုဂၢိဳလ္ ပိုင္ဆိုင္ေသာတရား (အရဟတၱမဂ္ -၁ ပါး)

(ဂ )      ေန၀ေသကၡနာေသကၡာ ဓမၼာ – ေသကၡ၊ အေသကၡမဟုတ္သူတို႔အတြက္တရား (ေလာကီစိတ္၊ ႐ုပ္)

 

၁၂ – ပရိတၱတိက္  Paritta Tika;   Limited Triplet

(i) parittā dhammā. limited states (states with limited efficacy);

(ii) mahaggatā dhammā. lofty states;

(iii) appamānhā dhammā. incomparable states.

(က) ပရိတၱာ ဓမၼာ       – အာႏုေဘာ္နည္းေသာတရား (ကာမစိတ္)

(ခ )  မဟဂၢတာ ဓမၼာ   – ျမင့္ျမတ္ေသာစ်ာန္တရား (႐ူပအ႐ူပစိတ္)

(ဂ )  အပၸမာဏာ ဓမၼာ- အတိုင္းအရွည္မရွိ မႏႈိင္းယွဥ္အပ္ အလြန္ျမတ္ေသာတရား (ေလာကုတၱရာစိတ္)

 

၁၃ – ပရိတၱာရမၼဏတိက္  Parittārammana Tika;  Triplet of Limited Objects

(i) parittārammanhā dhammā. states with limited objects;

(ii) mahaggatārammanhā dhammā. states with lofty objects;

(iii) appamānhārammanhā dhammā. states with incomparable objects.

(က) ပရိတၱာရမဏာ ဓမၼာ     – အာႏုေဘာ္နည္းေသာ ကာမတရားကို အာ႐ံုျပဳေသာတရား

(ခ )  မဟဂၢတာရမဏာ ဓမၼာ – ျမင့္ျမတ္ေသာ စ်န္တရားကို အာ႐ံုျပဳေသာတရား

(ဂ ) အပၸမာဏာရမဏာ ဓမၼာ       – မႏႈိင္းယွဥ္အပ္ အလြန္ထူးျမတ္ေသာ မဂ္ဖိုလ္ကို အာ႐ံုျပဳေသာတရား

 

၁၄ – ဟီနတိက္  Hīna Tika ;  Low Triplet

(i) hīnā  dhammā. low states;

(ii) majjhimā dhammā. medium states;

(iii) panhītā dhammā. sublime states.

(က) ဟီနာ ဓမၼာ – ယုတ္ညံ့ေသာ ကာမတရား (ကာမစိတ္)

(ခ )  မဇၩိမာ ဓမၼာ – အလယ္အလတ္ျဖစ္ေသာ စ်န္တရား (႐ူပအ႐ူပစိတ္)

(ဂ )  ပဏီတာ ဓမၼာ     – ျမင့္ျမတ္ေသာမဂ္ဖိုလ္တရား (ေလာကုတၱရာစိတ္)

 

၁၅ – မိစၦတၱတိက္ Micchatta Tika; Wrong View-Afflicted States of Fixed Destiny

(i) micchattaniyatā dhammā. wrong view-afflicted states of fixed destiny;

(ii) sammattaniyatā dhammā. right view-guided states of fixed destiny;

(iii) aniyatā dhammā. states of no fixed destiny.

(က) မိစၦတၱနိယတာ ဓမၼာ     –  မေကာင္းသျဖင့္ ေသၿပီးေနာက္ ဧကန္ အက်ိဳးေပးမည့္တရား (နိယတမိစၦာဒိ႒ိ-ေလာမူ-သတၱမေဇာ) (ပဥၥာနႏၲရိယကံ – ေဒါသမူ – သတၱမေဇာ)

(ခ )  သမၼတၱနိယတာ ဓမၼာ   – ေကာင္းေသာအားျဖင့္ ေသၿပီးေနာက္ ဧကန္ အက်ိဳးေပးမည့္တရား (မဂ္ေလးပါး)

(ဂ )  အနိယတာ ဓမၼာ  – ေသၿပီးေနာက္ အက်ိဳးေပး မၿမဲေသာတရားမ်ား (နိယတမိစၦာဒိ႒ိကံႏွင့္ ပဥၥာ နႏၲရိယကံမွတစ္ပါး အကုသိုလ္၊ ေလာကီ ကုသိုလ္၊ ၀ိဘတ္၊ ႀကိ၊ ႐ုပ္၊ နိ)

 

၁၆ – မဂၢါရမဏတိက္   Maggārammanha Tika;   Path Object Triplet

(i) maggārammanhā dhammā. states with path objects;

(ii) maggahetukā dhammā. states associated with the Path roots;

(iii) maggādhipatino dhammā. states predominated by the Path.

(က)      မဂၢါရမဏာ ဓမၼာ     – မိမိဆိုင္ရာမဂ္ကို အာ႐ံုျပဳေသာ အရိယာတို႔၏သႏၲာန္၌ ျဖစ္ေသာတရား

(ခ )       မဂၢေဟတုကာ ဓမၼာ – မဂၢင္ရွစ္ပါးလွ်င္ အေၾကာင္းရွိေသာတရား

(ဂ )       မဂၢါဓိပတိေနာ ဓမၼာ – မိမိဆိုင္ရာမဂ္ကို အေလးအျမတ္ အာ႐ံုျပဳေသာ အရိယာတို႔သႏၲာန္၌ ျဖစ္ေသာတရား

 

၁၇ – ဥပၸႏၷတိက္  Uppanna Tika;   Arising Triplet

(i) uppannā dhammā. states in the process of arising;

(ii) anuppannā dhammā. states that have not arisen yet;

(iii) uppādino dhammā. states that are due to arise.

(က) ဥပၸႏၷာ ဓမၼာ – ဥပါဒ္၊ ဌီ၊ ဘင္၊ ဟူူေသာ ခဏသံုးပါးသို႔ ေရာက္ဆဲ ျဖစ္ေသာတရား

(ခ )  အႏုပၸႏၷာ ဓမၼာ     – ဥပါဒ္၊ ဌီ၊ ဘင္၊ ဟူေသာ ခဏသံုးပါးသို႔ ေရာက္လတၱံ႕ ျဖစ္ေသာတရား

(ဂ )  ဥပၸာဒိေနာ ဓမၼာ   – မခြၽတ္ျဖစ္လတၱံ႕ေသာတရား

 

၁၈ – အတီတတိက္  Atīta Tika;  Past Triplet (Atīta Tika)

(i) atītā  dhammā. past  states;

(ii) anāgatā dhammā. future states;

(iii) paccuppannā dhammā. present states.

(က) အတီတာ ဓမၼာ           – အတိတ္ျဖစ္ကုန္ေသာတရား

(ခ )  အနာဂတာ ဓမၼာ  – အနာဂတ္ျဖစ္ကုန္ေသာတရား

(ဂ )  ပစၥဳပၸႏၷာ ဓမၼာ             – ပစၥဳပၸန္ျဖစ္ကုန္ေသာတရား

 

၁၉ – အတီတာရမၼဏတိက္ Atītārammanha Tika;  Past Object Triplet

(i) atītārammaGā dhammā. states with past objects;

(ii) anāgatārammaGā dhammā. states with future objects;

(iii) paccuppannārammaGā dhammā. states with present objects.

(က) အတီတာရမၼဏာ ဓမၼာ – အတိတ္ကို အာ႐ံုရွိေသာတရား

(ခ )  အနာဂတာရမၼဏာ ဓမၼာ       – အနာဂတ္ကို အာ႐ံုရွိေသာတရား

(ဂ )  ပစၥဳပၸႏၷာရမၼဏာ ဓမၼာ    – ပစၥဳပၸန္ကို အာ႐ံုရွိေသာတရား

 

၂၀ – အဇၩတၱတိက္  Ajjhatta Tika;   Internal Triplet

 (i) ajjhattā dhammā. internal states;

(ii) bahiddhā dhammā. external states;

(iii) ajjhattabahiddhā dhammā. states that are both internal and external.

(က) အဇၩတၱာ ဓမၼာ             – မိမိသႏၲာန္၌ ျဖစ္ေသာတရား (စိတ္၊ ေစ၊ ႐ုပ္)

(ခ )  ဗဟိဒၶါ ဓမၼာ        – မိမိသႏၲာန္မွ အပျဖစ္ေသာတရား (စိတ္၊ ေစ၊ ႐ုပ္၊ နိ )

(ဂ )  အဇၩတၱဗဟိဒၶါ ဓမၼာ      – ႏွစ္ပါးေသာသႏၲာန္၌ ျဖစ္ေသာတရား (စိတ္၊ ေစ၊ ႐ုပ္)

 

၂၁ – အဇၩတၱာရမၼဏတိက္  Ajjhattārammanha Tika;   Internal Object Triplet

 

(i) ajjhattārammanhā dhammā. states with internal objects;

(ii) bahiddhārammanhā dhammā. states with external objects;

(iii) ajjhattabahiddhārammanhā dhammā. states with internal and external objects.

 

(က) အဇၩတၱာရမၼဏာ ဓမၼာ – မိမိသႏၲာန္၌ ျဖစ္ေသာတရားကို အာ႐ံုျပဳေသာတရား

(ခ )  ဗဟိဒၶါရမၼဏာ ဓမၼာ     – မိမိသႏၲာန္မွအပ ျဖစ္ေသာတရားကို အာ႐ံုျပဳေသာတရား

(ဂ )  အဇၩတၱဗဟိဒၶါရမၼဏာ ဓမၼာ  – ႏွစ္ပါးေသာသႏၲာန္၌ ျဖစ္ေသာတရားကို အာ႐ံုျပဳေသာတရား

 

၂၂ – သနိဒႆနတိက္   Sanidassana Tika;   Visible and Tangible Triplet

 

(i) sanidassanasappamighā dhammā. visible and tangible states;

(ii) anidassanasappamighā dhammā. invisible but tangible states;

(iii) anidassanaappamighā [anidassanāppamighā (syā.)] dhammā. invisible and  intangible states.

 

(က) သနိဒႆနသပၸဋိဃာ ဓမၼာ – ျမင္လည္းျမင္ႏိုင္ ထိေတြ႕၍လည္းရေသာတရား  (႐ူပါ႐ံု)

(ခ ) အနိဒႆနသပၸဋိဃာ ဓမၼာ – ျမင္ေတာ့မျမင္ႏိုင္ ထိေတြ႕၍သာ ရေသာတရား (႐ူပါ႐ံုၾကဥ္ – ၾသဠာရိက႐ုပ္ ၁၁ – ပါး)

(ဂ )  အနိႆနအပၸဋိဃာ ဓမၼာ – ျမင္လည္းမျမင္ႏိုင္ ထိေတြ႕၍လည္း မရေသာတရား (စိတ္၊ ေစ၊ သုခုမ႐ုပ္ – ၁၆ ၊ နိ)

 

 97 total views,  1 views today

By admin

Leave a Reply

Your email address will not be published.