တိကမာတိကာ Tikamātikā (  The Triplets Matrix )

 

၁ – ကုသလတိက္  Kusala Tika;   Moral Triplet

 (i) kusalā  dhammā. moral states;

(ii) akusalā dhammā. immoral states;

(iii) abyākatā dhammā . indeterminate states.

 (က) ကုသလာ ဓမၼာ     – အျပစ္မရွိ ေကာင္းက်ိဳးေပးေသာတရား (ကု)

(ခ ) အကုသလာ ဓမၼာ  – အျပစ္ႏွင့္တကြ မေကာင္းကိ်ဳးေပးေသာတရား (အကု)

(ဂ ) အဗ်ာကတာ ဓမၼာ  – ကုသုိလ္လည္းမဟုတ္၊ အကုသုိလ္လည္းမဟုတ္ေသာတရား (၀ိပါက္၊ ႀကိယာ၊ ႐ုပ္၊ နိဗၺာန္)

 

၂ – ေ၀ဒနာတိက္  VedanāTika; Feeling Triplet

 (i) sukhāya  vedanāya sampayuttā dhammā. states associated with pleasant feeling;

(ii) dukkhāya vedanāya sampayuttā dhammā. tates associated with painful feeling;

(iii) adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā dhammā. states associated with indifferent feeling;

 (က) သုခါယ ေ၀ဒနာယ သမၸယုတၱာ ဓမၼာ      – သုခႏွင့္ ယွဥ္ေသာတရား (သုခ +   ေသာမနႆေ၀ဒနာ)

(ခ ) ဒုကၡာယ ေ၀ဒနာယ သမၸယုတၱာ ဓမၼာ     – ဒုကၡႏွင့္ ယွဥ္ေသာတရား (ဒုကၡ + ေဒါမနႆေ၀ဒနာ)

(ဂ ) အဒုကၡမသုခါယ ေ၀ဒနာယ သမၸယုတၱာ ဓမၼာ – ဆင္းရဲခ်မ္းသာမဟုတ္ ဥေပကၡာေ၀ဒနာႏွင့္ တကြ ျဖစ္ေသာတရား (ဥေပကၡာေ၀ဒနာ)

 

၃ – ၀ိပါကတိက္ Vepāka Tika; Resultant Triplet

 (i) vipākā dhammā. resultant states;

(ii) vipākadhammadhammā. states generating resultant states;

(iii) nevavipākanavipākadhammadhammā. states that are neither resultant states nor states generating resultant states;

 (က) ၀ိပါကာ ဓမၼာ          – ကုသိုလ္၊ အကုသိုလ္တို႔၏ အက်ိဳးျဖစ္ေသာတရား (၀ိပါက္္)

(ခ ) ၀ိပါကဓမၼဓမၼာ          – အက်ိဳးကိုျဖစ္ေစေသာတရား (ကု ၊ အကု)

(ဂ ) ေန၀၀ိပါကန၀ိပါကဓမၼဓမၼာ    – အက်ိဳးတရားလည္းမဟုတ္၊ အက်ိဳးကိုေပးတတ္ေသာ တရားလည္း မဟုတ္ေသာတရား (ႀကိယာ၊ ႐ုပ္၊ နိဗၺာန္)

 

၄ – ဥပါဒိႏၷတိက္  Upādinna Tika; Clinging Triplet

 (i) upādiGGupādāniyā [upādinnupādāniyā (syā.)] dhammā. states acquired by and favourable to clinging;

(ii) anupādiGGupādāniyā dhammā. states that are not acquired by and not favourable to clinging;

(iii) anupādiGGaanupādāniyā [anupādinnānupādāniyā (syā.)] dhammā.

states which are not acquired by and not favourable to clinging.

 (က) ဥပါဒိႏၷဳပါဒါနိယာ ဓမၼာ          – တဏွာဒိ႒ိတို႔၏ အက်ိဳးျဖစ္၍ ဥပါဒါန္တို႔၏ အစီးအပြား ျဖစ္ေသာတရား (ေလာကီ၀ိပါက္ + ကမၼဇ႐ုပ္)

(ခ ) အႏုပါဒိႏၷဳပါဒါနိယာ ဓမၼာ      – တဏွာဒိ႒ိတို႔၏ အက်ိဳးမဟုတ္ေသာ္လည္း ဥပါဒါန္တို႔၏ အစီးအပြား ျဖစ္ေသာတရား (အကု၊ ေလာကီကု၊ ႀကိ၊ တိဇ႐ုပ္)

(ဂ )  အႏုဒါဒိႏၷအႏုပါဒါနိယာ ဓမၼာ         – ဥပါဒါန္ ဥပါဒါနိယတို႔ျဖင့္ မယူေသာတရား (ေလာကုတၱရာ၊ နိဗၺာန္)

 

၅ – သံကိလိ႒တိက္ Samkilittha TikaCorrupt Triplet

 (i) samhkiliththhasamhkilesikā dhammā. orrupt and corrupting states

(States corrupted by defilements and generating defilements);

(ii) asamhkiliththhasamhkilesikā dhammā. not corrupt but corrupting states;

(iii) asamhkiliththhaasamhkilesikā [asamhkiliththhāsamhkilesikā (syā.)] dhammā.

not corrupt and not corrupting states.

 (က) သံကိလိ႒သံကိေလသိကာ ဓမၼာ            – ပူပန္မႈကိုလည္းေပးတတ္ ကိုယ္တိုင္လည္း ပူေလာင္တတ္ ေသာတရား (အကု ၁၂-ပါး)

(ခ ) အသံကိလိ႒သံကိေလသိကာ ဓမၼာ         – ပူပန္မႈကိုသာေပးတတ္ၿပီး ကိုယ္တိုင္ မပူေလာင္တတ္ေသာ တရား (ေလာကီကု၊ ေလာကီ၀ိ၊ ႀကိ၊ ႐ုပ္)

(ဂ ) အသံကိလိ႒အသံကိေလသိကာ ဓမၼာ     – ပူပန္မႈကိုလည္းမေပးတတ္ ကိုယ္တိုင္လည္း မပူပန္တတ္ ေသာတရား (ေလာကုတ္၊ နိဗၺာန္)

 

၆ – ၀ိတကၠတိက္   Vitakka Tika ;   Applied Thought Triplet

 (i) savitakkasavicārā  dhammā. states with applied thought and sustained thought;

(ii) avitakkavicāramattā dhammā. states without applied thought but with sustained thought;

(iii) avitakkaavicārā [avitakkāvicārā (syā.)]dhammā. states without applied thought and sustained thought.

(က)      သ၀ိတကၠသ၀ိစာရာ ဓမၼာ – ၀ိတက္၊ ၀ိစာရႏွင့္တကြ ျဖစ္ေသာတရား (သ၀ိတကၠသ၀ိစာရစိတ္)

(ခ )      အ၀ိတကၠ၀ိစာရာမတၱာ ဓမၼာ   – ၀ိတက္မရွိ၊ ၀ိစာရသာရွိေသာတရား (ဒုစ်ာန္စိတ္)

(ဂ )      အ၀ိတကၠအ၀ိစာရာ ဓမၼာ – ၀ိတက္လည္းမရွိ၊ ၀ိစာရလည္းမရွိေသာတရား

 

၇ – ပီတိတိက္    Pīti Tika;    Rapture Triplet

(i) pītisahagatā dhammā. states accompanied by rapture;

(ii) sukhasahagatā dhammā. states accompanied by pleasure;

(iii) upekkhāsahagatā dhammā. states accompanied by equanimity.

 (က) ပီတိသဟဂတာ ဓမၼာ       – ပီတိႏွင့္တကြ ျဖစ္ေသာတရား (ပီတိႏွင့္ ယွဥ္ေသာစိတ္မ်ား)

(ခ )  သုခသဟဂတာ ဓမၼာ        – သုခႏွင့္တကြ ျဖစ္ေသာတရား (သုခႏွင့္ ယွဥ္ေသာစိတ္မ်ား)

(ဂ ) ဥေပကၡာသဟဂတာ ဓမၼာ     – ဥေပကၡာႏွင့္တကြ ျဖစ္ေသာတရား (ဥေပကၡာႏွင့္ ယွဥ္ေသာစိတ္မ်ား)

 

၈ – ဒႆနတိက္    Dassana Tika;   Triplet of States Eradicated by the First Path

(i) dassanena pahātabbā dhammā. states eradicated by the First Path;

(ii) bhāvanāya pahātabbā dhammā. states eradicated by the 3 Higher Paths;

(iii) neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā dhammā.

states not eradicated by the First Path and the 3 Higher Paths.

(က) ဒႆေနန ပဟာတဗၺာ ဓမၼာ        – ပထမမဂ္ျဖင့္ ပယ္ေသာတရား

(ခ )  ဘာ၀နာယ ပဟာတဗၺာ ဓမၼာ       – အထက္မဂ္သံုးပါးတို႔ျဖင့္ ပယ္ေသာတရား

(ဂ )  ေန၀ဒႆေနန န ဘာ၀နာယ ပဟာတဗၺာ ဓမၼာ    – ပထမမဂ္၊ အထက္မဂ္သံုးပါးတို႔ျဖင့္ မပယ္ေသာတရား

 

၉ – ဒႆေနနေဟတုတိက္ Dassana Hetuka Tika; Triplet of States with Roots to be Eradicated by the First Path

 (i) dassanena pahātabbahetukā dhammā.states with roots to be eradicated by the First Path;

(ii) bhāvanāya pahātabbahetukā dhammā. states with roots to be eradicated by the 3 Higher Paths;

(iii) neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā dhammā. states with no roots to be eradicated by the First Path or the 3 Higher Paths.

(က)      ဒႆေနန ပဟာတဗၺေဟတုကာ ဓမၼာ   – ပထမမဂ္ျဖင့္ပယ္ေသာ ဟိတ္ရွိေသာတရား

(ခ )      ဘာ၀နာယ ပဟာတဗၺေဟတုကာ ဓမၼာ   – အထက္မဂ္သံုးပါးျဖင့္ပယ္ေသာ ဟိတ္ရွိေသာတရား

(ဂ )      ေန၀ႆေနန န ဘာ၀နာယ ပဟာတဗၺေဟတုကာ ဓမၼာ – ပထမမဂ္၊ အထက္မဂ္သံုးခုတို႔ျဖင့္ မပယ္ေသာ ဟိတ္ရွိေသာတရား

 

၁၀ – အာစယဂါမိတိက္  Ācayagāmi Tika;   Triplets of States Leading to Rebirths and Deaths

(i) ācayagāmino  dhammā. states leading to rebirths and deaths;

(ii) apacayagāmino dhammā. states leading to the realization of Nibbāna;

(iii) nevācayagāmināpacayagāmino [nevācayagāmino nāpacayagāmino (syā.)] dhammā.

states leading neither to rebirths and deaths nor to the realization of Nibbāna.

(က) အာစယဂါမိေနာ ဓမၼာ    – ဘ၀ကိုေပးတတ္ေသာတရား (ကုသိုလ္၊ အကုသိုလ္)

(ခ ) အပစယဂါမိေနာ ဓမၼာ    – နိဗၺာန္ကို ေရွး႐ႈေသာတရား (မဂ္ေလးပါး)

(ဂ ) ေန၀ါစယဂါမိနာပစယဂါမိေနာ ဓမၼာ – ဇာတိ၊ မရဏႏွင့္ နိဗၺာန္တို႔သို႔ ဦးတည္ျခင္းလည္း မဟုတ္ေသာ တရား (၀ိပါက္၊ ႀကိယာ၊ ႐ုပ္၊ နိဗၺာန္)

 

 477 total views,  5 views today

By admin

Leave a Reply

Your email address will not be published.